Πρόσεξε που με αγγίζεις!

Αγκαλιάσματα, φιλικά χτυπήματα στην πλάτη, χάδια...

Το ν΄ αγγίζουμε ο ένας τον άλλο είναι κάτι τόσο συνηθισμένο, ώστε ποτέ δε σκεφτόμαστε το πόσο καθοριστικής σημασίας είναι για τη ζωή μας και σε ποιο βαθμό διαμορφώνει τη συμπεριφορά μας. Δεν μπορούμε ν΄ αγγίζουμε χωρίς να μας αγγίζουν, γι΄ αυτό κάθε σωματική επαφή προϋποθέτει κατά κύριο λόγο τόσο την εμπιστοσύνη αυτού που αγγίζει όσο κι εκείνου που τον αγγίζουν. Γι΄ αυτό κάθε άγγιγμα συνεπάγεται και κάποιο ρίσκο.

Ορισμένα αγγίγματα, ωστόσο, είναι και χειρονομίες κυριαρχίας. Δύο άνθρωποι συζητούν ο ένας απέναντι στον άλλο και κάποια στιγμή ο ένας αγγίζει επανειλημμένα τον άλλο με το δείκτη του. Αυτό υποδηλώνει απειλή. Ή, πάλι, όταν ο ένας ακουμπά το χέρι στην πλάτη του άλλου εκφράζει ασυναίσθητα την ανώτερη θέση του στην ιεραρχία. Το αφεντικό θεωρείται νόμιμο ν΄ αγγίζει τον υφιστάμενο. Ένας ηλικιωμένος αγγίζει ευκολότερα ένα νεότερο. Και συνήθως οι άντρες αγγίζουν πρώτοι τις γυναίκες και όχι αντίστροφα.

Γυναίκες και άντρες

Οι γυναίκες στις μεταξύ τους επαφές έχουν μεγαλύτερη οικειότητα. Γι΄ αυτό αγγίζονται αρκετά συχνά, χωρίς αμηχανία ή χωρίς αυτό το άγγιγμα να μοιάζει διφορούμενο. Πόσες φορές δεν έχει τύχει να δούμε γυναίκες να περπατούν πιασμένες χέρι χέρι ή να φτιάχνει η μία τα μαλλιά της άλλης; Τουλάχιστον στη Δύση αυτό δε συμβαίνει μεταξύ αντρών. Κατά το χαιρετισμό, τα αγγίγματα μεταξύ απλών γνωστών είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Μεταξύ φίλων περιορίζονται σε αστεϊσμούς. Στον καβγά και στα σπορ επίσης αγγίζονται, σχεδόν ποτέ όμως κατ΄ ιδίαν. Στη Δύση κάτι τέτοιο θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένδειξη ομοφυλοφιλίας.

Άγουρη εμπειρία

Το άγγιγμα είναι πολυσήμαντο και δεν αποτελεί μόνο μέσο επικοινωνίας. Πολλές έρευνες έδειξαν ότι η έλλειψη σωματικής επαφής βάζει σε σοβαρό κίνδυνο την υγιή ψυχοφυσική ανάπτυξη. Στη δεκαετία του 1970, οι πρώτες έρευνες σ΄ αυτή την κατεύθυνση βασίστηκαν σε παρατηρήσεις της συμπεριφοράς των ζώων. Αποδείχθηκε ότι τα μικρά των πρωτευόντων που δεν απολαμβάνουν την επαφή και τα χάδια της μητέρας τους, όταν ενηλικιώνονται δεν εκδηλώνουν φυσιολογική σεξουαλική συμπεριφορά. Δεν επιθυμούν καν το ζευγάρωμα. Η αιτία είναι ότι τα εξωτερικά ερεθίσματα επηρεάζουν την ανάπτυξη του νευρικού συστήματος.

Από μικροί μαθαίνουμε

Το γιατί συμβαίνει αυτό, δεν είναι ακόμα απόλυτα διευκρινισμένο. Οι παρατηρήσεις της συμπεριφοράς παιδιών που μεγάλωσαν στερημένα από χάδια και γονική σωματική επαφή, όπως οι τρόφιμοι ορφανοτροφείων, επιβεβαιώνουν την καθολική ισχύ αυτών των θεωριών. Οι άνθρωποι αναπτύσσουν έντονη συναισθηματική ανεπάρκεια. Σύμφωνα με το διάσημο ανθρωπολόγο Ντέσμοντ Μόρις, ένα παιδί που δίνει και παίρνει στοργικά αγγίγματα θα γίνει ένας ενήλικος ικανός να δημιουργήσει μια σταθερή οικογενειακή σχέση. Τονίζει μάλιστα ότι το μεγαλύτερο μέρος των σεξουαλικών επαφών που μπορούμε να έχουμε ως ενήλικοι εξαρτάται από το βαθμό σωματικής οικειότητας που βιώσαμε κατά την παιδική μας ηλικία . Κατά τα επόμενα χρόνια οι σωματικές επαφές με τους γονείς ελαττώνονται, μέχρι να εξαφανιστούν στο κατώφλι της εφηβείας. Με τη σεξουαλική ωρίμανση βρίσκουμε και πάλι την οικειότητα της σωματικής επαφής που είχαμε γνωρίσει κατά την παιδική μας ηλικία .

Εγκάρδιοι στις συμφορές

Το άγγιγμα λειτουργεί και ως παρηγοριά. Χρησιμεύει στο να αισθανόμαστε πιο κοντά, ενισχύοντας κατ΄ αυτό τον τρόπο σχέσεις που κάποιες φορές υποβάλλονται σε σκληρή δοκιμασία. Γι΄ αυτό αγγιζόμαστε περισσότερο μετά από κάποια συμφορά ή κάποιο κίνδυνο που μόλις ξεπεράστηκε. Επίσης, μετά από μία κρίση ή από ένα μακροχρόνιο χωρισμό. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις αισθανόμαστε άμεσα την ανάγκη να προσδώσουμε τη μεγαλύτερη δυνατή ένταση στη σχέση και το κάνουμε με χειρονομίες έντονης οικειότητας. Ακόμα κι εδώ, όμως, υπάρχουν πολιτισμικές διαφορές. Σε μερικούς πολιτισμούς, όπως στη Νέα Γουινέα, τα θλιβερά γεγονότα βιώνονται σε πλήρη απομόνωση - τρόπος συμπεριφοράς που υπαγορεύεται περισσότερο από κοινωνικούς κανόνες παρά από το ένστικτο. Συνήθως στις δύσκολες στιγμές παρηγοριόμαστε πλησιάζοντας τους όμοιούς μας, και ίσως να υπάρχει γι΄ αυτό μια ακριβής βιολογική εξήγηση.

Ο ερεθισμός του δέρματος παίζει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή του αισθημάτων ευφορίας. Ορισμένοι νευρικοί υποδοχείς στέλνουν μηνύματα στην υπόφυση, όπου ως απάντηση στο ερέθισμα παράγεται μια πρωτεΐνη που ονομάζεται προοπιομεταλοκορτίνη Αυτή με τη σειρά της διαιρείται, παράγοντας κάποιες ενδορφίνες, δηλαδή ενδογενείς μορφίνες, φυσικά προϊόντα του οργανισμού που φαίνεται ότι ευθύνονται για τα αισθήματα ευφορίας. Αυτές οι ουσίες δρουν παρόμοια με τα οπιούχα, όπως η μορφίνη, δηλαδή εξαφανίζουν την αίσθηση του πόνου και δημιουργούν ευφορία. Ο εγκέφαλος τις παράγει όποτε παρουσιάζεται ανάγκη. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια του τοκετού για να μετριαστεί ο πόνος της γέννας.

Οι πιο εκδηλωτικοί

Όταν δύο γνωστοί συναντιούνται χαιρετιούνται ενστικτωδώς, πρώτα από απόσταση και μετά με σωματική επαφή. Η ένταση αυτής της επαφής εξαρτάται από το πόσο βαθιά είναι η σχέση τους, από το πότε έχουν να ιδωθούν, από την περίσταση της συνάντησης, από τις πολιτισμικές παραδόσεις και από τις αλλαγές που μπορεί να έχουν επέλθει κατά τη διάρκεια του χωρισμού τους. Αν ένας από τους δύο πέρασε μια καθοριστική εμπειρία - αρρώστια, πένθος ή ένα ευτυχές γεγονός-, ο χαιρετισμός θα είναι θερμότερος. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι σε όλους τους πολιτισμούς ο συνήθης χαιρετισμός με σωματική επαφή είναι το αγκάλιασμα. Τα μπράτσα σφίγγουν τον άλλο, τα στήθη και τα πρόσωπα αγγίζονται. Σε μερικούς λαούς, όπως οι Εσκιμώοι, το άγγιγμα των κεφαλιών μετατρέπεται σε τρίψιμο της μύτης. Στη Δύση απλώς πλησιάζουμε τα πρόσωπα και φιλιόμαστε στα μάγουλα.

Φλερτ και σεξ

Το χέρι αφήνεται τυχαία πάνω στο χέρι ή στο μπράτσο του άλλου, χαϊδεύει ανεπαίσθητα το μάγουλο με τις άκρες των δακτύλων, ακουμπά το χέρι στους ώμους. Από τέτοιες φαινομενικά ασήμαντες χειρονομίες συνειδητοποιούμε ή διαισθανόμαστε το ερωτικό ενδιαφέρον του άλλου. Από την πρώτη δειλή προσέγγιση, και καθ΄ όλη τη διάρκεια του φλερτ, οι σωματικές επαφές κλιμακώνονται και η οικειότητα αυξάνει με επιταχυνόμενους ρυθμούς. Η σειρά των βημάτων είναι περίπου η εξής: Η πρώτη πραγματική σωματική επαφή είναι το κράτημα των χεριών. Κατόπιν το χέρι του άντρα συνήθως αγκαλιάζει τους ώμους της γυναίκας. Έτσι σταδιακά το χέρι του αρσενικού κατεβαίνει και τυλίγεται στη μέση, πλησιάζοντας όλο και περισσότερο τις ερωτογενείς ζώνες. Είναι η στιγμή του φιλιού, το οποίο συνοδεύουν χάδια στο πρόσωπο, στα μαλλιά, στην πλάτη και στα πλευρά.

Όταν οι εξερευνήσεις στα σώματα των μελλοντικών εραστών γίνουν τολμηρότερες, είναι πολύ πιθανό ότι θα αισθανθούν αρκετά ερεθισμένοι ώστε να προχωρήσουν και στην ερωτική πράξη. Από δω και πέρα δεν υπάρχουν πλέον φραγμοί. Σ΄ αυτή την περίπτωση μπορείτε να γνωρίσετε κάθε απόκρυφο σημείο του σώματος του ερωτικού σας συντρόφου. Αυτό όμως δεν κάνει τη σχέση σας αποκλειστική. Κάθε πολιτισμός έχει τα δικά του σεξουαλικά ήθη κι έθιμα, τα οποία συχνά είναι πιο προχωρημένα από εκείνα του δυτικού πολιτισμού. Στη Νέα Γουινέα, για παράδειγμα, οι νέοι συμμετέχουν σε μια τελετή που αρχίζει με έντονο τρίψιμο των σωμάτων και καταλήγει σε ομαδικό όργιο, ενώ στην αφρικανική φυλή Μπασούτο προσφέρουν τις γυναίκες τους στους φιλοξενούμενούς τους.